Genel Bakış
Diz ağrısı, her yaştan kişide görülebilen yaygın bir sağlık sorunudur. Yetişkinlerin %25'i diz ağrısı yaşar. Spor yaralanmalarından kireçlenmeye, mekanik problemlerden iltihaplı hastalıklara kadar pek çok nedeni vardır.
Diz; kemikler, kıkırdaklar, bağlar, menisküsler ve kaslardan oluşan karmaşık bir eklemdir. Vücudun en çok yüklenen eklemlerinden biridir.
Belirtiler
Nedene göre değişir:
- Sürekli veya hareketle gelen ağrı
- Dizde şişlik, sertlik
- Kızarıklık, sıcaklık
- Hareket kısıtlılığı
- Bükme veya düzeltmede zorluk
- Yürüyememek
- Kilitlenme hissi
- Çatırdama, gıcırtı sesi
- Diz veriyormuş gibi hissetme ("giving way")
- Eklemde sıvı toplanması
- Topallama
Yaygın Nedenler
Mekanik / Yaralanmalar:
- Bağ yaralanmaları (ön çapraz bağ - ACL, MCL, PCL)
- Menisküs yırtığı
- Patella (diz kapağı) kırığı / çıkığı
- Tendinit (patellar - sıçrayıcı dizi)
- Bursit (eklem zarı iltihabı)
- Iliotibial bant sendromu
- Plika sendromu
- Aşırı kullanım
Artritler:
- Osteoartrit (kireçlenme) - en yaygın
- Romatoid artrit
- Gut
- Septik artrit (enfeksiyon)
Diğer:
- Baker kisti (popliteal kist)
- Patellofemoral ağrı sendromu
- Osgood-Schlatter (çocuk-ergen)
- Osteokondritis dissekans
- Kemik tümörleri (nadir)
Risk Faktörleri
- Yaş (65 üstü - osteoartrit için)
- Aşırı kilo
- Spor (özellikle koşu, futbol, basketbol)
- Önceki diz yaralanması
- Genetik yatkınlık
- Yetersiz kas gücü/esnekliği
- Yapısal anormallikler (X bacak, O bacak)
- Mesleki risk (çömelme, ağır kaldırma)
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
Acil:
- Ağırlık veremiyorsanız
- Dizde belirgin şekil bozukluğu
- Şiddetli şişlik
- Şiddetli ağrı
- Ateş + diz şişliği (enfeksiyon)
Plansız:
- 2 haftadan uzun süren ağrı
- İstirahatte de geçmeyen ağrı
- Hareket kısıtlılığı
- Sık tekrarlayan şişlik
- Topallama
Tanı ve Tedavi
Tanı:
- Fizik muayene
- Röntgen
- MR (yumuşak doku için)
- Ultrason
- BT
- Eklem sıvısı analizi
- Kan testleri (iltihaplı hastalık şüphesinde)
Tedavi:
Konservatif (çoğu vakada):
- RICE protokolü: Rest, Ice, Compression, Elevation
- Ağrı kesiciler (parasetamol, NSAİİ)
- Kortizon enjeksiyonu (eklem içi)
- Hyaluronik asit enjeksiyonu
- PRP
- Fizik tedavi ve egzersiz
- Dizlik, baston kullanımı
- Kilo verme
- Aktivite modifikasyonu
Cerrahi:
- Artroskopi (menisküs, bağ tamiri)
- Bağ rekonstrüksiyonu (ACL tamiri)
- Diz protezi (osteoartritte ileri evre)
- Osteotomi (genç hastalarda)
Önleme
- Sağlıklı kilonuzu koruyun
- Düzenli egzersiz (özellikle uyluk kası güçlendirme)
- Doğru spor tekniği
- Uygun ayakkabı
- Spor öncesi ısınma, esneme
- Aşırı çömelme, eğilmeden kaçının
- Diz dostu egzersizler (yüzme, bisiklet)
- Yaralanmaları ciddiye alın
- Yapısal sorunları takip ettirin