Genel Bakış
Akut sinüzit, yüz kemiklerinin içindeki hava boşluklarının (sinüsler) kısa süreli iltihaplanmasıdır. Belirtiler 4 haftadan az sürer; sıklıkla soğuk algınlığı sonrası gelişir.
Türkiye'de çok yaygındır. Çoğu vaka virüs kaynaklıdır ve antibiyotik gerektirmez. Sadece %2-10 vakada bakteriyel sinüzit gelişir.
Belirtiler
- Burun tıkanıklığı
- Yoğun, sarı-yeşil burun akıntısı
- Geniz akıntısı
- Yüzde dolgunluk ve ağrı (alın, göz çevresi, yanaklar)
- Eğilirken yüz ağrısının artması
- Baş ağrısı
- Diş ağrısı (üst diş)
- Koku ve tat duyusunda azalma
- Öksürük (özellikle gece)
- Halsizlik
- Ateş
- Kötü ağız kokusu
- Kulakta dolgunluk hissi
Nedenler
Viral nedenler (en sık, %90):
- Soğuk algınlığı virüsleri
- Grip
Bakteriyel nedenler:
- Streptococcus pneumoniae
- Haemophilus influenzae
- Moraxella catarrhalis
Mantar enfeksiyonları: Bağışıklığı zayıf kişilerde
Diğer tetikleyiciler:
- Alerjik rinit
- Burun polipleri
- Septum deviasyonu
- Diş enfeksiyonu (üst molar)
- Yüz travması
- Sigara dumanı, hava kirliliği
Risk Faktörleri
- Soğuk algınlığı
- Alerjik rinit
- Sigara, hava kirliliği
- Yapısal burun sorunları
- Diş enfeksiyonları
- Bağışıklık sistemi zayıflığı
- Tıkayıcı uyku apnesi
- Reflü
- Sık uçak yolculuğu, dalış
Komplikasyonlar (Nadir Ancak Ciddi)
- Kronik sinüzite dönüşüm
- Orbital sellülit (göz çevresi enfeksiyonu)
- Görme sorunları
- Menenjit
- Beyin apsesi
- Kavernöz sinüs trombozu
- Osteomiyelit (kemik enfeksiyonu)
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
Rutin başvuru:
- Belirtiler 10 günden uzun sürdüğünde
- Belirtiler kötüleşmeye başladıysa ("çift hastalık" - başta düzelip yeniden kötüleşme)
- Yüksek ateş
- Şiddetli yüz ağrısı
- Tekrarlayan sinüzit
Acil başvuru:
- Göz çevresinde şişme, kızarıklık
- Görme bozukluğu
- Şiddetli, zonklayıcı baş ağrısı
- Boyun sertliği
- Bilinç değişikliği
- Yüzde kızarıklık veya şişme
Tanı ve Tedavi
Tanı:
- Detaylı KBB muayenesi
- Endoskopik burun muayenesi
- Akut sinüzitte BT genellikle gerekmez
- Ateş, ciddi yüz ağrısı, ödem varsa görüntüleme
Tedavi:
Viral sinüzit (çoğunluk):
- Belirtileri rahatlatıcı tedavi yeterlidir
- Tuzlu su ile burun yıkama (en etkili)
- Buhar inhalasyonu
- Bol sıvı tüketimi
- Dinlenme
- Ağrı kesici (parasetamol, ibuprofen)
- Burun açıcı sprey (kısa süreli, 3-5 gün)
- Nazal kortikosteroidler
- Antihistaminik (alerji varsa)
Bakteriyel sinüzit:
- Antibiyotik (5-10 gün): Amoksisilin-klavulanat ilk seçim
- Penisilin alerjisi varsa: makrolidler veya doksisiklin
- Belirtilerin 10 günden uzun sürmesi veya kötüleşmesi durumunda başlanır
Şiddetli vakalar:
- Hastanede yatış
- Damar yoluyla antibiyotik
- Bazen cerrahi drenaj
Önleme
- Üst solunum yolu enfeksiyonlarından korunun
- Ellerinizi sık yıkayın
- Soğuk algınlığında dikkatli olun (geçişi önlemek için)
- Sigara içmeyin, pasif dumandan kaçının
- Hava kirliliği olan yerlerde maske takın
- Alerjik rinitinizi tedavi ettirin
- Tuzlu su ile burun yıkamayı alışkanlık edinin
- Evi nemli tutun (özellikle kışın)
- Bol su için
- Yapısal burun sorunlarını tedavi ettirin
- Düzenli grip ve zatürre aşısı yaptırın