Genel Bakış
Alerji, bağışıklık sisteminin polen, hayvan tüyü, böcek sokması veya bir besin gibi aslında zararsız bir maddeye karşı aşırı tepki vermesidir. Vücut bu maddelere (alerjen) karşı antikor üreterek; cilt döküntüsü, hapşırma, kaşıntı, nefes darlığı gibi belirtilere yol açar.
Türkiye'de her 5 kişiden 1'i alerjik bir hastalıkla yaşar. Hafif rahatsızlıktan ölümcül anafilaksiye kadar geniş bir yelpazede seyredebilir.
Belirtiler
Belirtiler alerjenin türüne göre değişir.
Saman nezlesi (alerjik rinit):
- Hapşırma
- Burun akıntısı veya tıkanıklığı
- Gözlerde kaşıntı, sulanma
- Damakta kaşıntı
Besin alerjisi:
- Ağız çevresinde kaşıntı
- Dudak, yüz, dil şişmesi
- Kurdeşen (ürtiker)
- Karın ağrısı, kusma, ishal
- Anafilaksi
Böcek sokması alerjisi:
- Sokulan bölgede şişme
- Tüm vücutta kaşıntı, kurdeşen
- Nefes darlığı
- Anafilaksi
İlaç alerjisi:
- Kurdeşen, kaşıntı
- Yüz şişmesi
- Hışıltı, nefes darlığı
- Anafilaksi
Atopik dermatit:
- Cilt kaşıntısı, kuruluk
- Pullanma, kızarıklık
Anafilaksi (Hayati Tehlike)
Bazı alerjiler tüm vücudu etkileyen anafilaksi adı verilen acil duruma yol açabilir:
- Bilinç kaybı
- Tansiyon düşmesi
- Şiddetli nefes darlığı
- Hızlı, zayıf nabız
- Cilt döküntüsü, bulantı, kusma
Anafilakside vakit kaybetmeden 112'yi arayın.
Nedenler
Yaygın alerjenler:
- Hava yoluyla: Polen, toz akarı, küf, hayvan tüyü
- Besinler: Yumurta, süt, fındık, fıstık, balık, kabuklu deniz ürünleri, soya, buğday
- Böcek sokmaları: Arı, eşek arısı
- İlaçlar: Penisilin başta antibiyotikler
- Lateks
- Temas alerjenleri: Nikel, kozmetikler, deterjanlar
Risk Faktörleri
- Aile öyküsü (en güçlü risk faktörü)
- Çocuk olmak
- Astım veya başka alerjik hastalık varlığı
- Hijyenli ortamlarda büyümek ("hijyen hipotezi")
Komplikasyonlar
- Anafilaksi
- Astım atakları
- Sinüzit, orta kulak enfeksiyonu
- Cilt enfeksiyonları (kaşımaya bağlı)
- Yaşam kalitesinin düşmesi
- Uyku bozuklukları
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- Belirtiler tezgah üstü ilaçlarla geçmiyorsa
- Alerjinin tetikleyicisini belirleyemiyorsanız
- Yan etki yaratan ilaçlar kullanıyorsanız
- Anafilaksi belirtilerinde derhal 112'yi arayın
Tanı ve Tedavi
Tanı:
- Detaylı hasta öyküsü
- Cilt prick testi
- Kan testi (spesifik IgE)
- Provokasyon (yükleme) testi
Tedavi:
- Alerjenden kaçınma (en etkili yöntem)
- Antihistaminikler: Setirizin, loratadin, feksofenadin
- Nazal kortikosteroidler: Mometazon, flutikazon
- Dekonjestanlar: Kısa süreli kullanılmalı
- Lökotrien reseptör antagonistleri: Montelukast
- Adrenalin (epinefrin) otoenjektör: Anafilaksi riski olanlara reçete edilir
- İmmünoterapi (alerji aşısı): Uzun vadeli kalıcı çözüm
Önleme
- Tetikleyici alerjenlerden uzak durun
- Yatak takımlarını sıcak suda yıkayın (toz akarı için)
- Polen sezonunda pencereleri kapalı tutun
- HEPA filtreli hava temizleyici kullanın
- Evcil hayvan tüylerinden kaçının
- Besin etiketlerini dikkatle okuyun
- Alerji bilekliği takın (ağır alerjiniz varsa)
- Adrenalin otoenjektörünü her zaman yanınızda bulundurun