Genel Bakış
Anjina (anjina pektoris), kalp kasına yetersiz kan akışı sonucu oluşan göğüs ağrısı veya rahatsızlığıdır. Kalp krizinin habercisi olabilir; ancak kalp krizi değildir — kalp dokusunda kalıcı hasar oluşmaz.
Koroner arter hastalığının (KAH) en sık belirtisidir. Türkiye'de yaygın olan bu durum, doğru tedavi ile kontrol altına alınabilir.
Anjina Türleri
1. Kararlı (stabil) anjina:
- En yaygın
- Eforla, stresle başlar
- Dinlenmekle veya nitrogliserinle geçer
- 5 dakikadan kısa sürer
- Önceden tahmin edilebilir
2. Kararsız (unstabil) anjina:
- Tehlikeli, kalp krizinin habercisi
- İstirahatte de gelir
- Daha uzun süreli
- Nitrogliserine yanıt vermez
- Acil müdahale gerekir
3. Prinzmetal (vazospastik) anjina:
- Damar spazmı sonucu
- Genç hastalarda
- İstirahatte (gece-sabah)
- İlaca iyi yanıt verir
4. Mikrovasküler anjina:
- Küçük damar hastalığı
- Kadınlarda daha sık
- Tipik testlerde damar tıkanıklığı görülmez
Belirtiler
- Göğüste baskı, sıkışma, ağırlık hissi
- Yanma, ezilme hissi (kalp bölgesinde)
- Sol kola, omuza, çeneye, sırta yayılma
- Nefes darlığı
- Yorgunluk
- Mide bulantısı
- Baş dönmesi
- Terleme
- Eforla başlama, istirahatte geçme
Kadınlarda atipik belirtiler:
- Tipik göğüs ağrısı olmayabilir
- Çene, sırt, karın ağrısı
- Aşırı yorgunluk
- Nefes darlığı
Nedenler
Kalbe gelen kan ve oksijenin yetersiz kalması:
- Koroner arter hastalığı (en sık)
- Damar spazmı
- Aort kapağı hastalıkları
- Hipertrofik kardiyomiyopati
- Şiddetli anemi
- Hipertiroidi
- Yüksek tansiyon
- Şiddetli ritim bozuklukları
Tetikleyiciler
- Fiziksel efor (yokuş çıkmak, ağır kaldırmak)
- Duygusal stres, öfke
- Soğuk hava
- Ağır yemek
- Sigara içmek
- Cinsel aktivite
Risk Faktörleri
Değiştirilemeyen:
- Yaş (erkek 45+, kadın 55+)
- Aile öyküsü
- Cinsiyet
Değiştirilebilir:
- Sigara
- Yüksek tansiyon
- Yüksek kolesterol
- Diyabet
- Obezite
- Hareketsiz yaşam
- Stres
- Sağlıksız beslenme
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
Acil 112:
- 5 dakikadan uzun süren göğüs ağrısı
- Dinlenmekle veya nitrogliserinle geçmeyen ağrı
- Yeni başlayan göğüs ağrısı
- Şiddeti veya sıklığı artan ağrı
- Atipik belirtiler (özellikle kadınlarda)
- İstirahatte gelen ağrı
Plansız başvuru:
- Eforla göğüs ağrısı
- İlk kez yaşanan göğüs ağrısı
- Anjina tanısı varsa ve değişiklik fark ettiyseniz
- Risk faktörleri (sigara, tansiyon, kolesterol, aile öyküsü)
Tanı ve Tedavi
Tanı:
- EKG
- Efor testi
- Stres ekokardiyografi
- Miyokard perfüzyon sintigrafisi
- Koroner BT anjiyo
- Koroner anjiyografi (kesin tanı)
- Kan testleri (troponin, lipid profili)
Tedavi:
1. İlaç tedavisi:
- Nitrogliserin (atak sırasında, dilaltı)
- Beta blokerler: Kalp hızını ve yükünü azaltır
- Kalsiyum kanal blokerleri
- Aspirin: Pıhtı önler
- Statinler: Kolesterol
- ACE inhibitörleri
- Ranolazin (dirençli vakalarda)
2. Girişimsel:
- Koroner anjiyo + stent (PKG)
- Bypass cerrahisi
3. Yaşam tarzı değişiklikleri (kritik):
- Sigarayı bırakma
- Sağlıklı beslenme (Akdeniz)
- Düzenli egzersiz (doktor onayı ile)
- Kilo verme
- Stres yönetimi
- Tansiyon, kolesterol, şeker kontrolü
Önleme
- Sigarayı bırakın
- Tansiyon, kolesterol, şekerinizi kontrol altında tutun
- Sağlıklı kilonuzu koruyun
- Düzenli egzersiz (haftada 150 dk)
- Akdeniz diyeti
- Stresi yönetin
- Alkolü sınırlayın
- 7-8 saat uyku
- Yıllık sağlık kontrolleri
- Aile öyküsü varsa erken tarama
- Anjinanız varsa nitrogliserini yanınızda bulundurun