Genel Bakış
Gastrit, mide iç yüzeyinin (mukoza) iltihaplanması, tahriş olması veya aşınmasıdır. Akut (kısa süreli) veya kronik (uzun süreli) olabilir. Türkiye'de en yaygın sindirim sistemi sorunlarından biridir.
Çoğunlukla hafif seyreder ve tedaviyle iyileşir. Ancak ihmal edildiğinde ülser, mide kanaması ve hatta mide kanserine yol açabilir.
Belirtiler
- Mide üst bölgesinde ağrı, yanma, baskı hissi
- Hazımsızlık
- Mide bulantısı
- Kusma
- Tokluk veya şişkinlik hissi
- İştahsızlık
- Yemekten sonra rahatsızlık
- Aşırı geğirme
- Bazen kanlı kusma ("kahve telvesi" görünümünde)
- Siyah, katran benzeri dışkı
- Halsizlik (kan kaybına bağlı)
Bazı kişilerde belirti olmayabilir.
Nedenler
En sık nedenler:
- Helicobacter pylori enfeksiyonu (Türkiye'de çok yaygın)
- NSAİİ ilaçlar: Aspirin, ibuprofen, naproksen (uzun süreli kullanım)
- Aşırı alkol tüketimi
- Stres
- Otoimmün hastalıklar (otoimmün gastrit)
- Safra reflüsü
- Bazı diğer enfeksiyonlar (viral, paraziter)
Diğer tetikleyiciler:
- Sigara
- Aşırı baharatlı, yağlı, asitli yiyecekler
- Kafein
- Yemek aralarının uzun olması
- Ciddi yanık, travma, ameliyat (stres gastriti)
- Kokain kullanımı
Risk Faktörleri
- 60 yaş üstü
- H. pylori enfeksiyonu
- Sık NSAİİ kullanımı
- Aşırı alkol kullanımı
- Sigara
- Stresli yaşam
- Aşırı tuzlu, asitli ya da baharatlı beslenme
- Otoimmün hastalıklar
- HIV, Crohn hastalığı
Komplikasyonlar
- Peptik ülser (mide veya duodenum yarası)
- Mide kanaması
- Demir eksikliği anemisi
- B12 eksikliği anemisi (atrofik gastrit)
- Mide kanseri (uzun vadeli risk)
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- Mide şikayetleri 1 haftadan uzun sürerse
- Kanlı kusma veya siyah dışkı (acil)
- İlaç sonrası belirti gelişti ise
- Aşırı kilo kaybı
- Yutma güçlüğü
- Sık tekrarlayan şikayetler
Tanı ve Tedavi
Tanı:
- Üst endoskopi (gastroskopi) + biyopsi
- H. pylori testleri: nefes testi, dışkı antijen testi, kan testi, endoskopik biyopsi
- Tam kan sayımı (anemi)
- Dışkıda gizli kan
Tedavi:
1. Asit baskılayıcı ilaçlar:
- Proton pompası inhibitörleri (PPİ): Omeprazol, esomeprazol, pantoprazol
- H2 blokerleri: Famotidin
- Antasitler: Hızlı geçici rahatlama
- Mukoza koruyucular: Sukralfat
2. H. pylori tedavisi (varsa):
- Üçlü tedavi: PPİ + 2 antibiyotik (klaritromisin, amoksisilin)
- 14 günlük tedavi sonrası eradikasyon kontrolü
3. Tetikleyicileri ortadan kaldırma:
- NSAİİ kesilmesi
- Alkol bırakılması
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Mide dostu beslenin (az ve sık, ılık, baharatsız)
- Aşırı asitli (turunçgil, domates), yağlı, kızartma yiyeceklerden kaçının
- Alkol ve kafeini sınırlayın
- Sigarayı bırakın
- NSAİİ ilaçları gereksiz yere kullanmayın; gerekiyorsa mide koruyucu ile kullanın
- Stresi yönetin
- Yatmadan en az 2-3 saat önce yemeği bitirin
- Hijyenik beslenmeye dikkat edin (H. pylori bulaşı için)
- Risk grubundaysanız düzenli kontrol