Genel Bakış
Gastroözofageal reflü hastalığı (GÖRH), mide asidinin yemek borusuna (özofagus) geri kaçması sonucu oluşan kronik bir sindirim sistemi hastalığıdır. Türkiye'de her 4-5 kişiden 1'inde haftalık olarak görülür.
Normalde mide ile yemek borusu arasındaki kapakçık (alt özofageal sfinkter) midedeki içeriğin geri kaçmasını önler. Bu kapakçığın gevşemesi veya zayıflaması durumunda asit yemek borusuna kaçar ve yanma hissi oluşturur.
Belirtiler
Tipik belirtiler:
- Mide yanması (göğüs kemiği arkasında yanma hissi)
- Ağıza acı veya ekşi su gelmesi (regürjitasyon)
- Göğüs ağrısı (özellikle yatınca veya yemekten sonra)
- Yutma güçlüğü veya ağrısı
- Boğazda yumru hissi
Atipik belirtiler:
- Kronik öksürük
- Ses kısıklığı (özellikle sabahları)
- Hırıltı, astım benzeri belirtiler
- Diş minesinde aşınma
- Tekrarlayan farenjit, larenjit
- Kötü ağız kokusu
- Bulantı
Belirtiler yatınca, eğilince ve yemek sonrası kötüleşir.
Nedenler
- Alt özofageal sfinkterin gevşemesi veya zayıflaması
- Mide fıtığı (hiatus hernisi)
- Yavaş mide boşalması
- Aşırı asit üretimi
- Yemek borusunda anatomik bozukluklar
Risk Faktörleri
- Obezite ve aşırı kilo
- Gebelik
- Mide fıtığı
- Sigara kullanımı
- Bağ dokusu hastalıkları (skleroderma)
- Geç saatte yemek yeme
- Aşırı yemek
- Sıkı kıyafetler giyme
- Bazı yiyecek ve içecekler: Çikolata, kafein, nane, baharatlı ve yağlı yiyecekler, asitli içecekler, alkol
- Bazı ilaçlar: Aspirin, NSAİİ, bazı tansiyon ilaçları
Komplikasyonlar
- Özofajit: Yemek borusu iltihabı
- Yemek borusu daralması (striktür)
- Barrett özofagusu: Hücre değişikliği; kanser öncüsü
- Yemek borusu kanseri (uzun vadeli)
- Diş minesi erozyonu
- Akciğer sorunları: Aspirasyon pnömonisi, astım kötüleşmesi
- Uyku bozuklukları
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- Haftada 2'den fazla mide yanması yaşıyorsanız
- Tezgah üstü ilaçlara rağmen belirtiler sürüyorsa
- Yutkunma güçlüğü yaşıyorsanız
- Açıklanamayan kilo kaybı varsa
- İştahsızlık, kusma, kanlı kusma
- Siyah veya kanlı dışkı
- 50 yaş üstünde yeni başlayan belirtiler
Tanı ve Tedavi
Tanı:
- Üst endoskopi (gastroskopi)
- 24 saatlik özofageal pH ölçümü
- Manometri
- Baryumlu özofagus grafisi
Tedavi:
İlaçlar:
- Proton pompası inhibitörleri (PPİ): Omeprazol, pantoprazol, lansoprazol — en etkili
- H2 reseptör blokerleri: Famotidin
- Antasitler: Hızlı geçici rahatlama
- Prokinetikler: Mide boşalmasını hızlandırır
Cerrahi (dirençli vakalarda):
- Nissen fundoplikasyonu
- LINX cihazı
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Kilo verin (en etkili öneri)
- Yatmadan en az 3 saat önce yemek yiyin
- Yatağın baş kısmını 15-20 cm yükseltin
- Az ve sık öğünler tüketin
- Tetikleyici yiyeceklerden kaçının
- Sigarayı bırakın
- Alkolü sınırlayın
- Sıkı giysiler giymeyin
- Stresi yönetin
- Yemekten hemen sonra eğilmeyin