Genel Bakış
İyi huylu prostat büyümesi (BPH), prostat bezinin yaşa bağlı olarak büyümesidir. Kanserli değildir ancak idrar yoluna baskı yaparak idrar şikayetlerine yol açar.
60 yaş üstü erkeklerin %50'sinde, 80 yaş üstü erkeklerin %90'ında bir dereceye kadar BPH vardır. Hayat kalitesini düşürür ancak tedavisi mümkündür.
Belirtiler
İdrar yapma şikayetleri:
- Sık idrara çıkma (özellikle geceleri - noktüri)
- Acil idrara çıkma isteği
- İdrar başlangıcında zorlanma, gecikme
- Zayıf veya kesik kesik idrar akımı
- Tam boşalmama hissi
- İdrar yaptıktan sonra damlama
- Bazen idrar kaçırma
- İdrar tutamama
- İdrar yapamama (akut retansiyon - acil)
Nedenler
Kesin neden bilinmiyor. Yaşa bağlı hormonal değişikliklerin (özellikle testosteron ve dihidrotestosteron) rol oynadığı düşünülüyor.
Risk Faktörleri
- Yaş (40 yaş sonrası başlar, 50 sonrası belirginleşir)
- Aile öyküsü
- Diyabet, kalp hastalığı
- Obezite
- Hareketsiz yaşam
- Etnik köken
Komplikasyonlar
- Akut idrar retansiyonu (acil)
- Sık idrar yolu enfeksiyonu
- Mesane taşı
- Mesane hasarı
- Böbrek hasarı (ileri vakalarda)
- Hematüri (idrarda kan)
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- İdrar yapma şikayetleri varsa
- 50 yaş üstü erkekler için rutin kontrol
- Sık idrara çıkma uykuyu bozuyorsa
- İdrar kanı varsa
- İdrar yapamıyorsanız (acil)
- Ağrı eşlik ediyorsa
Tanı ve Tedavi
Tanı:
- IPSS skorlama
- Parmakla rektal muayene
- PSA testi (kanser ayırıcı tanı)
- İdrar tahlili
- Üroflowmetri (idrar akış hızı)
- Postvoid rezidü ölçümü (ultrason)
- Sistoskopi (gerekirse)
Tedavi:
1. İzlem (hafif vakalarda)
2. İlaç tedavisi:
- Alfa blokerler: Tamsulosin, doksazosin (idrar akışını rahatlatır)
- 5-alfa redüktaz inhibitörleri: Finasterid, dutasterid (prostat boyutunu küçültür)
- Kombinasyon tedavisi
- Tadalafil (BPH+ erektil disfonksiyon)
3. Minimal invaziv işlemler:
- Prostat üretral lift (UroLift)
- Suyla buharlaştırma (Rezum)
- Prostat arter embolizasyonu
4. Cerrahi:
- TURP (transüretral prostat rezeksiyonu) - altın standart
- Lazer cerrahi (HoLEP, GreenLight)
- Açık prostatektomi (çok büyük prostatta)
Önleme
- Sağlıklı kilonuzu koruyun
- Düzenli egzersiz yapın
- Sebze-meyve ağırlıklı beslenin
- Tuz, kafein, alkolü sınırlayın
- Yatmadan önce sıvı tüketimini azaltın
- Stresi yönetin
- 50 yaş sonrası yıllık üroloji kontrolü