Genel Bakış
Bronşit, akciğerlere hava taşıyan bronş tüplerinin iltihaplanmasıdır. İki ana türü vardır:
- Akut bronşit: Genellikle viral enfeksiyonlardan kaynaklanır, birkaç hafta içinde geçer
- Kronik bronşit: Uzun süreli mukus üretimi ve öksürük; KOAH'ın bir parçasıdır
Akut bronşit çok yaygındır; özellikle kış aylarında her yaştan kişiyi etkileyebilir. Kronik bronşit daha çok sigara içenlerde görülür.
Belirtiler
- Öksürük (en belirgin belirti)
- Berrak, beyaz, sarı veya yeşil balgam
- Hafif ateş, üşüme
- Göğüste sıkışma hissi
- Hışıltılı solunum
- Yorgunluk, halsizlik
- Hafif nefes darlığı
- Vücut ağrıları
- Boğaz ağrısı
- Burun tıkanıklığı (eşlik eden soğuk algınlığında)
Öksürük, akut bronşitten sonra haftalarca sürebilir.
Kronik bronşitte:
- En az 3 ay süren öksürük
- Bu öksürüğün ardışık 2 yıl tekrarlaması
- Bol balgam
- İlerleyen nefes darlığı
Nedenler
Akut bronşit:
- Virüsler (%90 - soğuk algınlığı, grip)
- Bakteriler (nadir)
- İritanlar (duman, kimyasallar, toz)
Kronik bronşit:
- Sigara (en büyük neden)
- Pasif sigara dumanı
- Hava kirliliği
- Mesleki maruziyet (kömür, tahıl tozu, kimyasallar)
- Tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları
Risk Faktörleri
- Sigara kullanımı
- Bağışıklık sistemi zayıflığı (özellikle yaşlılar, bebekler)
- Kronik akciğer hastalığı (astım, KOAH)
- Reflü hastalığı
- Mesleki maruziyet
- Hava kirliliği yoğun bölgede yaşamak
- Soğuk hava
- Yetersiz hijyen
Komplikasyonlar
- Pnömoni (zatürre)
- Tekrarlayan bronşit
- Kronik bronşite ilerleme
- Astım atağı
- KOAH gelişimi
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- Öksürük 3 haftadan uzun sürerse
- 38 °C üstü ateş
- Kanlı balgam
- Nefes darlığı veya hışıltı
- Göğüs ağrısı
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Sık tekrarlayan bronşit atakları
- Uyku bozulmuşsa
- Belirtiler kötüleşiyorsa
Tanı ve Tedavi
Tanı:
- Klinik muayene (akciğer sesleri)
- Akciğer grafisi (zatürreyi dışlamak için)
- Balgam testi
- Solunum fonksiyon testi (kronik bronşit için)
- Kan testleri
Tedavi:
Akut bronşit:
- Çoğu vakada antibiyotik gereksizdir (viral kaynaklı)
- Dinlenme
- Bol sıvı tüketimi
- Buhar inhalasyonu, nemlendirici kullanımı
- Tuzlu suyla gargara
- Ağrı kesici, ateş düşürücü (parasetamol, ibuprofen)
- Öksürük şurupları (gerekirse)
- Bronkodilatör inhaler (hışıltı varsa)
- Bal (öksürük için, 1 yaş üstü)
Kronik bronşit:
- Sigarayı bırakma (en önemli adım)
- Bronkodilatörler (kısa ve uzun etkili)
- İnhale kortikosteroidler
- Pulmoner rehabilitasyon
- Oksijen tedavisi (gerekirse)
- Atak dönemlerinde antibiyotik
- Aşılama (grip, pnömokok)
Önleme
- Sigarayı bırakın (en önemli adım)
- Pasif sigara dumanından uzak durun
- El hijyenine dikkat edin
- Soğuk algınlığı ve gripten korunun
- Yıllık grip aşısı, pnömokok aşısı
- Hava kirli ortamlarda maske takın
- Hasta kişilerden uzak durun
- Sağlıklı beslenin, bağışıklığı güçlü tutun
- Mesleki maruziyette koruyucu ekipman
- Kuru havada nemlendirici kullanın