Genel Bakış
Meme kanseri, meme dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalması sonucu oluşan kanser türüdür. Türkiye'de kadınlarda en sık görülen kanserdir; her 8 kadından 1'i hayatı boyunca meme kanseriyle karşılaşabilir. Erken tanı edildiğinde tedavi başarısı %95'in üzerindedir.
Nadiren erkeklerde de görülür (meme kanseri vakalarının %1'i erkektir).
Belirtiler
En sık görülen belirti memede ele gelen kitledir. Ancak meme kanserinin pek çok farklı belirtisi olabilir:
- Memede veya koltuk altında sert, ele gelen yumru
- Memenin şeklinde veya büyüklüğünde değişiklik
- Meme cildinde çukurlaşma, portakal kabuğu görünümü, kızarıklık
- Meme başında içe çekilme
- Meme başından kanlı veya berrak akıntı
- Meme veya meme başında ağrı (nadiren)
- Meme cildinde pullanma, kabuklanma
- Koltuk altında şişlik (lenf bezi büyümesi)
Erken evrelerde belirti olmayabilir; bu yüzden tarama çok önemlidir.
Nedenler
Meme kanseri, meme hücrelerinin DNA'sındaki değişiklikler (mutasyonlar) sonucu oluşur. Tek bir neden yoktur; genetik, hormonal ve çevresel faktörler bir arada rol oynar.
Risk Faktörleri
Değiştirilemeyen risk faktörleri:
- Kadın olmak (en büyük risk faktörü)
- Yaş (50 yaş üstü)
- Aile öyküsü (anne, kız kardeş, kızda meme kanseri)
- Genetik mutasyonlar: BRCA1, BRCA2 genleri
- Erken adet, geç menopoz
- Hiç doğum yapmamış olmak veya 30 yaş sonrası ilk doğum
- Daha önce meme veya yumurtalık kanseri
- Yoğun meme dokusu
- Göğüse radyoterapi öyküsü
Değiştirilebilir risk faktörleri:
- Aşırı kilo (özellikle menopoz sonrası)
- Hareketsiz yaşam
- Alkol tüketimi
- Sigara kullanımı
- Hormon replasman tedavisi (uzun süreli)
- Emzirmemek
Komplikasyonlar
- Metastaz: Kemik, akciğer, karaciğer, beyne yayılma
- Lenfödem (cerrahi sonrası kolda şişme)
- Erken menopoz (kemoterapi nedeniyle)
- Psikolojik etkiler: Depresyon, anksiyete
- Tekrarlama riski
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- Memenizde yeni bir kitle veya değişiklik fark ederseniz
- Meme başından akıntı varsa
- Meme cildinde değişiklik gözlemlerseniz
- Koltuk altında şişlik hissederseniz
Tarama önerileri:
- 20-39 yaş: Aylık kendi kendine muayene + doktor muayenesi (3 yılda bir)
- 40 yaş üstü: Yıllık mamografi + klinik muayene
- Yüksek riskli kadınlar: 30 yaşından itibaren MR ile tarama
Tanı ve Tedavi
Tanı:
- Mamografi, ultrason, meme MR'ı
- İğne biyopsisi (kesin tanı)
- Hormon ve HER2 reseptör testleri
- Genetik testler (gerekirse)
- Evreleme görüntülemeleri (BT, PET)
Tedavi (evreye ve tümör özelliklerine göre):
- Cerrahi: Lumpektomi (sadece tümör), mastektomi (tüm meme)
- Radyoterapi
- Kemoterapi
- Hormon tedavisi: Tamoksifen, aromataz inhibitörleri (hormon reseptörü pozitif tümörlerde)
- Hedefe yönelik tedavi: Trastuzumab (Herceptin) — HER2 pozitif tümörlerde
- İmmünoterapi
Tedavi genellikle çok disiplinli bir ekip tarafından planlanır.
Önleme
- Düzenli tarama yaptırın (en kritik korunma yöntemi)
- Sağlıklı kilonuzu koruyun
- Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika)
- Alkol tüketimini sınırlayın
- Sigarayı bırakın
- Mümkünse 6 ay veya daha uzun süre emzirin
- Uzun süreli hormon replasman tedavisinden kaçının
- Sebze-meyve ağırlıklı, az işlenmiş beslenin
- Aile öyküsü varsa genetik danışmanlık alın