Genel Bakış
Migren, genellikle başın tek tarafında hissedilen zonklayıcı, şiddetli bir baş ağrısıdır. Türkiye'de her 6 kişiden 1'i migren yaşar. Kadınlarda erkeklerden 3 kat daha sık görülür.
Migren atakları saatlerce, hatta günlerce sürebilir; bulantı, kusma ve ışık-ses hassasiyeti eşlik eder. Bazı kişilerde atak öncesi "aura" denilen görsel veya duyusal belirtiler ortaya çıkar.
Belirtiler
Migren genellikle 4 aşamada ilerler:
1. Öncül belirtiler (1-2 gün önce):
- Kabızlık veya ishal
- Ruh hali değişiklikleri
- Aşırı esneme
- Belirli yiyeceklere aşırı istek
- Sık idrara çıkma
2. Aura (her hastada görülmez):
- Görme bozuklukları (parlak ışıklar, zigzag çizgiler)
- Yüzde veya elde uyuşma, karıncalanma
- Konuşma güçlüğü
- 5-60 dakika sürer
3. Atak (4-72 saat):
- Zonklayıcı, tek taraflı baş ağrısı
- Bulantı, kusma
- Işığa, sese, kokuya hassasiyet
- Fiziksel aktiviteyle artma
- Görme bulanıklığı
4. Sonraki dönem (post-drom):
- Yorgunluk, halsizlik
- Konsantrasyon güçlüğü
- Bazen hafif sevinç hissi
Nedenler
Kesin neden bilinmiyor; beyin sapı ve trigeminal sinir aktivitesindeki değişiklikler, serotonin dengesizliği ve genetik yatkınlık rol oynar.
Tetikleyiciler
- Hormonal değişiklikler: Adet, gebelik, menopoz, doğum kontrol hapları
- Yiyecekler: Yaşlı peynir, çikolata, işlenmiş etler, MSG
- İçecekler: Alkol (özellikle kırmızı şarap), kafein
- Stres
- Uyku düzensizliği
- Açlık, öğün atlama
- Çevresel uyaranlar: Parlak ışık, yüksek ses, güçlü koku
- Hava değişiklikleri
- Bazı ilaçlar
- Aşırı fiziksel efor
Risk Faktörleri
- Aile öyküsü
- Kadın olmak
- 10-40 yaş arası
- Hormonal değişiklikler
Komplikasyonlar
- Kronik migren (ayda 15 günden fazla)
- Migren statusu (72 saatten uzun süren atak)
- İlaç aşırı kullanım baş ağrısı
- İnme riskinde artış (özellikle auralı migrende)
- İş, okul ve günlük yaşamda kayıp
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- Ayda 4'ten fazla atak yaşıyorsanız
- Atak sırasında bilinç kaybı, güçsüzlük veya konuşma bozukluğu varsa
- Baş ağrısı 50 yaş üstünde ilk kez başladıysa
- "Hayatımın en kötü baş ağrısı" tarzında ani başlangıçlı şiddetli ağrı
- Ateş, ense sertliği eşlik ediyorsa
- Travma sonrası başlayan baş ağrısı
Tanı ve Tedavi
Tanı: Belirtilere ve hasta öyküsüne göre konur. Gerekirse beyin MR'ı çekilebilir.
Tedavi iki yönlüdür:
1. Atak tedavisi:
- NSAİİ (ibuprofen, naproksen)
- Parasetamol
- Triptanlar (sumatriptan, rizatriptan)
- Bulantı önleyici ilaçlar
- Ergotamin türevleri
2. Önleyici tedavi (ayda 4+ atak):
- Beta blokerler (propranolol)
- Antidepresanlar (amitriptilin)
- Antiepileptikler (topiramat)
- CGRP antagonistleri (yeni grup)
- Botoks (kronik migrende)
Önleme
- Migren günlüğü tutun, tetikleyicileri belirleyin
- Düzenli uyuyun (her gün aynı saatte)
- Öğün atlamayın
- Bol su için
- Stresi yönetin (meditasyon, yoga)
- Düzenli egzersiz yapın
- Tetikleyici besinlerden kaçının
- Kafein tüketimini sınırlayın