Gebelik bulantısı (morning sickness), gebeliğin erken dönemlerinde görülen bulantı ve kusmadır. "Sabah hastalığı" denilse de günün herhangi bir saatinde olabilir. Gebelerin %80'inde görülür.
Genellikle 6. haftada başlar, 9-12. haftalarda en yoğun olur ve 14. haftaya kadar kaybolur. Anne ve bebek için zararlı değildir; ancak şiddetli formu (hiperemesis gravidarum) tedavi gerektirir.
Belirtiler
- Bulantı (sabah, gün boyu veya gece)
- Kusma
- İştahsızlık
- Bazı kokulara, yiyeceklere karşı hassasiyet
- Belirli yiyeceklere aşırı istek
- Yorgunluk
- Tükürük artışı
Hiperemesis gravidarum (şiddetli form):
- Şiddetli, sürekli kusma
- Su tutamama
- %5'ten fazla kilo kaybı
- Dehidratasyon
- Ketozis
- Hastane yatışı gerekebilir
Nedenler
Kesin nedeni bilinmiyor; ancak gebelik hormonlarının (hCG, östrojen) artışı temel etken olarak görülüyor. Düşük kan şekeri, mide boşalma yavaşlığı, koku duyusunda artış da rol oynar.
Risk Faktörleri
- İlk gebelik
- Çoğul gebelik
- Önceki gebelikte gebelik bulantısı
- Ailede gebelik bulantısı öyküsü
- Migren öyküsü
- Hareket hastalığı öyküsü
- Yüksek hCG (mol gebeliği)
- Genç anne yaşı
- Obezite
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- Şiddetli, geçmeyen kusma
- Su, sıvı tutamama
- 12 saatte birden fazla kusma
- Dehidratasyon belirtileri (az idrar, koyu idrar, baş dönmesi)
- Kilo kaybı (%5 üstü)
- Hızlı kalp atışı
- Kanlı kusma
- Şiddetli karın ağrısı
- 14 haftadan sonra başlayan bulantı
Tanı ve Tedavi
Tanı: Klinik bulgular yeterlidir. Şiddetli vakalarda idrar/kan tetkikleri (elektrolitler, ketonlar).
Tedavi:
1. Yaşam tarzı:
- Az ve sık öğünler
- Aç kalmamak
- Kuru kraker, tost (sabah yataktan kalkmadan)
- Tetikleyici kokulardan kaçınma
- Bol sıvı (yudum yudum)
- Zencefil (çay, kapsül, bisküvi)
- B6 vitamini
- Yağlı, baharatlı yiyeceklerden kaçınma
2. İlaçlar:
- B6 vitamini (piridoksin)
- Doksilamin-B6 kombinasyonu
- Antihistaminikler (meklizin, dimenhidrinat)
- Metoklopramid
- Ondansetron (şiddetli)
- Şiddetli vakalarda damar yoluyla sıvı, elektrolit
Hiperemesis gravidarum:
- Hastanede yatış
- IV sıvı, elektrolit
- Antiemetikler
- Gerekirse beslenme desteği
Öneriler
- Sabah yavaş kalkın
- Yataktan kalkmadan kraker yiyin
- Az ve sık beslenin
- Yemek aralarında sıvı tüketin (yemekle birlikte değil)
- Tetikleyici kokulardan uzak durun
- Bol istirahat edin
- Stresi yönetin
- Akupresur bilekliği deneyebilirsiniz