Genel Bakış
Osteoartrit, eklemleri yastıklayan kıkırdağın aşınması sonucu oluşan en yaygın eklem hastalığıdır. Halk arasında "kireçlenme" olarak bilinir. 65 yaş üstü bireylerin %70'ini etkiler. En sık diz, kalça, eller ve omurgada görülür.
Kıkırdak aşındıkça kemikler birbirine sürtmeye başlar; bu da ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığına yol açar.
Belirtiler
- Eklem ağrısı (hareketle artar, dinlenmekle azalır)
- Sabah tutukluğu (genellikle 30 dakikadan kısa)
- Eklemde hassasiyet
- Hareket açıklığında azalma
- Eklemde gıcırtı veya çatırtı sesi
- Eklem çevresinde sertleşmeler (kemik çıkıntılar)
- Eklemde şişlik
- Hava değişiklikleriyle ağrının artması
- İlerleyen vakalarda eklem deformitesi
Nedenler
Kıkırdak yıllar içinde aşınır. Kıkırdağın tamir mekanizması yetersiz kaldığında osteoartrit gelişir.
Risk Faktörleri
- Yaş (en güçlü faktör, 50 yaş üstü)
- Cinsiyet (kadınlarda daha sık)
- Obezite (özellikle diz osteoartriti)
- Eklem yaralanmaları
- Aşırı kullanım (bazı meslek ve sporlar)
- Genetik yatkınlık
- Kemik deformiteleri
- Diyabet, gut gibi hastalıklar
- Düşük kıkırdak kalitesi
Komplikasyonlar
- Kronik ağrı
- Hareket kısıtlılığı, engellilik
- Düşüş riski
- Uyku bozuklukları
- Depresyon
- Eklem deformitesi
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- Eklem ağrısı veya tutukluk birkaç haftadan uzun sürüyorsa
- Günlük aktiviteleri etkiliyorsa
- Eklemde belirgin şişlik veya deformite varsa
- İlaçlara yanıt vermiyorsa
Tanı ve Tedavi
Tanı: Fizik muayene ve röntgen (eklem aralığı daralması, osteofitler).
Tedavi:
1. İlaç dışı tedaviler:
- Kilo verme
- Fizik tedavi ve egzersiz
- Yardımcı cihazlar (baston, dizlik)
- Sıcak/soğuk uygulama
2. İlaçlar:
- Parasetamol
- NSAİİ (ibuprofen, naproksen, diklofenak)
- Topikal jeller
- Eklem içi kortizon enjeksiyonları
- Hyaluronik asit enjeksiyonları
- PRP (trombositten zengin plazma)
3. Cerrahi (ileri evrede):
- Artroskopi
- Eklem protezi (diz, kalça)
- Osteotomi
Önleme
- Sağlıklı kilonuzu koruyun
- Eklem dostu egzersizler yapın (yüzme, bisiklet)
- Doğru duruş alışkanlığı edinin
- Eklem yaralanmalarını ciddiye alın
- Aşırı yüklenmelerden kaçının
- Kas güçlendirme egzersizleri yapın
- D vitamini ve kalsiyum alımına dikkat edin