Genel Bakış
Kabızlık, dışkılamanın seyrek (haftada 3'ten az), zor veya yetersiz olduğu yaygın bir sindirim sistemi sorunudur. Yetişkinlerin %15-20'sini, yaşlılarda ise %30'a varan oranda etkiler.
Kabızlık genellikle ciddi bir hastalığa bağlı değildir ve yaşam tarzı değişiklikleriyle düzelir. Ancak kronik kabızlık, altta yatan bir hastalığın işareti olabilir.
Belirtiler
- Haftada 3'ten az dışkılama
- Sert, kuru ve topak dışkılama
- Dışkılarken aşırı ıkınma
- Tam boşalmama hissi
- Anüste tıkanıklık hissi
- Bağırsağı boşaltmak için elle yardım gereksinimi
- Karın ağrısı ve şişkinlik
- İştahsızlık, halsizlik
- Mide bulantısı
Nedenler
Beslenme ve yaşam tarzı:
- Yetersiz lif tüketimi
- Yetersiz su tüketimi
- Hareketsizlik
- Tuvalet ihtiyacını erteleme
- Diyet ve rutin değişiklikleri (seyahat)
İlaçlar:
- Ağrı kesiciler (özellikle opioidler)
- Antidepresanlar
- Demir takviyeleri
- Kalsiyum, alüminyum içeren antasitler
- Bazı tansiyon ilaçları (kalsiyum kanal blokerleri)
- Antikolinerjikler
- Demir hapları
Tıbbi durumlar:
- Hipotiroidi
- Diyabet
- İrritabl bağırsak sendromu
- Parkinson, MS gibi nörolojik hastalıklar
- Hamilelik
- Hemoroid, anal fissür (ağrı nedeniyle dışkılamayı geciktirme)
- Bağırsak tıkanıklığı (acil)
- Kolon kanseri
- Depresyon, anksiyete
- Yeme bozuklukları
Risk Faktörleri
- Yaşlılık
- Kadın olmak
- Yatağa bağımlılık
- Yetersiz lif ve su tüketimi
- Hareketsiz yaşam
- Bazı ilaç kullanımları
- Ruhsal sorunlar
Komplikasyonlar
- Hemoroid
- Anal fissür (yırtık)
- Rektal prolapsus
- Fekal impaksiyon (dışkı tıkanıklığı)
- Pelvik taban disfonksiyonu
- İdrar kaçırma
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- 3 haftadan uzun süren kabızlık
- Şiddetli karın ağrısı
- Kanlı dışkı
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Sürekli yorgunluk
- İnce, kalem gibi dışkı
- Yeni başlayan kabızlık (özellikle 50 yaş üstü)
- Ailede kolon kanseri öyküsü
- İshal-kabızlık değişimi
Tanı ve Tedavi
Tanı:
- Hasta öyküsü ve fizik muayene
- Rektal muayene
- Kan testleri (tiroid, kalsiyum, glukoz)
- Kolonoskopi (50 yaş üstü, alarm belirtisi varsa)
- Bağırsak transit testi
- Defekografi
Tedavi:
1. Yaşam tarzı değişiklikleri (ilk basamak):
- Lifli beslenme (günde 25-30 g lif)
- Bol su (günde 2-2,5 litre)
- Düzenli egzersiz
- Tuvalet alışkanlığı kazanma
- Stres yönetimi
2. İlaçlar:
- Lifli takviyeler: Psyllium, metilselüloz
- Osmotik laksatifler: Laktuloz, polietilen glikol (PEG)
- Stimülan laksatifler: Bisakodil, sennozid (kısa süreli)
- Yumuşatıcılar: Dokusat sodyum
- Lubiproston, linaklotid (kronik vakalar)
- Lavmanlar (gerektiğinde)
Önleme
- Günde 25-30 g lif tüketin
- Bol su için (günde 2-2,5 L)
- Düzenli fiziksel aktivite yapın
- Tuvalet ihtiyacını ertelemeyin
- Düzenli yemek alışkanlığı edinin
- Tam tahıllı ürünleri tercih edin
- Meyve, sebze, baklagil tüketimini artırın
- Probiyotikler işe yarayabilir
- Stresinizi yönetin
- Aşırı kafein ve alkolden kaçının