Genel Bakış
Helicobacter pylori (H. pylori), mide iç yüzeyinde yaşayan bir bakteri türüdür. Dünya nüfusunun yaklaşık yarısını etkilerken, Türkiye'de prevalans %70'lere ulaşır. Genellikle çocukluk çağında bulaşır ve hayat boyu midede kalabilir.
Çoğu kişide belirti yapmaz; ancak bazı kişilerde gastrit, mide ülseri, duodenum ülseri ve mide kanserine yol açabilir.
Belirtiler
Enfekte kişilerin çoğu belirti yaşamaz. Belirti gelişirse:
- Mide üst bölgesinde yanma, ağrı (özellikle aç karna)
- Bulantı
- İştahsızlık
- Sık geğirme
- Şişkinlik
- Açıklanamayan kilo kaybı
- Mide ülseri varsa: gece uykudan uyandıran ağrı, yemekle hafifleyen veya artan ağrı
- Ciddi durumlarda: kanlı veya kahve telvesi gibi kusma, siyah dışkı
Nedenler ve Bulaşma
Kesin bulaşma yolu tam bilinmiyor. Olası yollar:
- Ağızdan ağıza (öpüşme, ortak çatal-bıçak, su bardağı)
- Dışkıdan ağıza (uygunsuz el hijyeni)
- Kontamine su ve gıdalar
- Aile içi bulaşma çok yaygındır
Risk Faktörleri
- Çocukluk döneminde kalabalık ortamda yaşamak
- Hijyenik koşulların yetersizliği
- Temiz su erişiminin kısıtlı olması
- Enfekte aile bireyleriyle yaşamak
- Gelişmekte olan ülkelerde doğmak/yaşamak
Komplikasyonlar
- Peptik ülser (mide veya duodenum ülseri)
- Mide iltihabı (kronik gastrit)
- Mide kanseri (uzun vadeli, %1-2 risk)
- MALT lenfoma (mide kaynaklı nadir bir lenfoma)
- Demir eksikliği anemisi
- Vitamin B12 eksikliği
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- Devamlı mide ağrısı veya yanması
- Sık tekrarlayan mide şikayetleri
- Ailede mide kanseri öyküsü
- Daha önce ülser tanısı aldıysanız
- NSAİİ ilaç kullanıyorsanız
- Kanlı kusma, siyah dışkı
- Açıklanamayan kilo kaybı
Tanı ve Tedavi
Tanı testleri:
- Üre nefes testi (en duyarlı, kolay)
- Dışkıda H. pylori antijen testi
- Kan testi (antikor; eski enfeksiyonu da pozitif gösterir)
- Endoskopik biyopsi (kesin tanı + ülser değerlendirmesi)
Testlerden önce PPİ ilaçları 2 hafta, antibiyotikleri 4 hafta kesmek gerekir.
Tedavi:
Genellikle 14 günlük üçlü veya dörtlü antibiyotik tedavisi uygulanır:
Üçlü tedavi:
- PPİ (omeprazol, pantoprazol) +
- Klaritromisin +
- Amoksisilin (penisilin alerjisi varsa metronidazol)
Dörtlü tedavi (klaritromisin direnci olan bölgelerde):
- PPİ +
- Bizmut subsitrat +
- Tetrasiklin +
- Metronidazol
Tedavi sonrası kontrol:
Tedaviden 4-6 hafta sonra üre nefes testi veya dışkı antijen testi ile başarı kontrol edilir.
Önleme
- Ellerinizi sık ve doğru yıkayın (özellikle tuvalet sonrası, yemek öncesi)
- Temiz su tüketin
- Yıkanmamış meyve sebze tüketmeyin
- Çiğ veya az pişmiş et tüketmeyin
- Ortak kullanılan eşyaları (çatal, bardak) iyi temizleyin
- Aile içinde tek kişide tanı varsa diğerleri de değerlendirilmeli
- Çocukların hijyenine özen gösterin