Yüksek tansiyon (hipertansiyon), kanın atardamarlara uyguladığı basıncın normalin üzerinde olması durumudur. Türkiye'de her 3 yetişkinden 1'inde görülür ve çoğunlukla belirti vermez; bu nedenle "sessiz katil" olarak da bilinir.
Tedavi edilmediğinde kalp krizi, inme, böbrek yetmezliği ve kalp yetmezliği gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Erken tanı ve düzenli takiple kontrol altına alınabilir.
**Kan basıncı değerleri:**
- **Normal:** 120/80 mmHg altı - **Yüksek normal:** 120-129 / 80 mmHg altı - **Evre 1 hipertansiyon:** 130-139 / 80-89 mmHg - **Evre 2 hipertansiyon:** 140/90 mmHg ve üzeri
Belirtiler
Hipertansiyonun çoğu hastada belirtisi yoktur. Çok yüksek değerlerde şu belirtiler görülebilir:
- Baş ağrısı (özellikle ense bölgesinde, sabahları)
- Baş dönmesi
- Kulak çınlaması
- Burun kanaması
- Nefes darlığı
- Çarpıntı
- Görme bulanıklığı
- Halsizlik
Nedenler
Primer (esansiyel) hipertansiyon: Vakaların %90'ı bu gruptadır. Tek bir neden yoktur; yıllar içinde gelişir.
Sekonder hipertansiyon: Altta yatan bir hastalığa bağlıdır:
- Böbrek hastalıkları
- Tiroid bozuklukları
- Adrenal bez tümörleri (feokromositoma)
- Uyku apnesi
- Bazı doğumsal damar bozuklukları
- Bazı ilaçlar (doğum kontrol hapı, dekonjestanlar, NSAİİ'ler)
- Uyuşturucu kullanımı (kokain, amfetamin)
Risk Faktörleri
- Yaş: Erkeklerde 45, kadınlarda 55 yaştan sonra
- Aile öyküsü
- Aşırı kilo ve obezite
- Hareketsiz yaşam
- Tuz tüketiminin fazla olması
- Potasyum eksikliği
- Aşırı alkol tüketimi
- Sigara
- Stres
- Diyabet
- Kronik böbrek hastalığı
Komplikasyonlar
- Kalp krizi ve inme
- Anevrizma
- Kalp yetmezliği
- Böbrek yetmezliği
- Görme kaybı (hipertansif retinopati)
- Bunama, demans riskinde artış
- Metabolik sendrom
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- Tansiyon ölçümünüz 180/120 mmHg üzerindeyse acilen başvurun
- Şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı, nefes darlığı, görme bulanıklığı varsa
- Yüksek tansiyon tanısı aldıysanız her yıl düzenli kontrol
Tanı ve Tedavi
Tanı: Birden fazla ölçümde yüksek tansiyon saptanması ile konur. 24 saatlik tansiyon Holter testi yapılabilir.
Tedavi:
- Yaşam tarzı değişiklikleri ilk basamaktır
- İlaç tedavisi (ACE inhibitörleri, ARB'ler, kalsiyum kanal blokerleri, diüretikler, beta blokerler)
- İlaçlar genellikle ömür boyu kullanılır; doktor önerisi olmadan kesilmemelidir
Önleme
- Tuz tüketimini günde 5 gramın altına indirin
- Sağlıklı kilonuzu koruyun
- Haftada en az 150 dakika egzersiz yapın
- Bol meyve, sebze, tam tahıl tüketin (DASH diyeti)
- Alkolü sınırlayın
- Sigarayı bırakın
- Stresi yönetin
- Tansiyonunuzu evde düzenli ölçün