Genel Bakış
Yüksek tansiyon (hipertansiyon), kanın atardamarlara uyguladığı basıncın normalin üzerinde olması durumudur. Türkiye'de her 3 yetişkinden 1'inde görülür ve çoğunlukla belirti vermez; bu nedenle "sessiz katil" olarak da bilinir.
Tedavi edilmediğinde kalp krizi, inme, böbrek yetmezliği ve kalp yetmezliği gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Erken tanı ve düzenli takiple kontrol altına alınabilir.
Kan basıncı değerleri:
- Normal: 120/80 mmHg altı
- Yüksek normal: 120-129 / 80 mmHg altı
- Evre 1 hipertansiyon: 130-139 / 80-89 mmHg
- Evre 2 hipertansiyon: 140/90 mmHg ve üzeri
Belirtiler
Hipertansiyonun çoğu hastada belirtisi yoktur. Çok yüksek değerlerde şu belirtiler görülebilir:
- Baş ağrısı (özellikle ense bölgesinde, sabahları)
- Baş dönmesi
- Kulak çınlaması
- Burun kanaması
- Nefes darlığı
- Çarpıntı
- Görme bulanıklığı
- Halsizlik
Nedenler
Primer (esansiyel) hipertansiyon: Vakaların %90'ı bu gruptadır. Tek bir neden yoktur; yıllar içinde gelişir.
Sekonder hipertansiyon: Altta yatan bir hastalığa bağlıdır:
- Böbrek hastalıkları
- Tiroid bozuklukları
- Adrenal bez tümörleri (feokromositoma)
- Uyku apnesi
- Bazı doğumsal damar bozuklukları
- Bazı ilaçlar (doğum kontrol hapı, dekonjestanlar, NSAİİ'ler)
- Uyuşturucu kullanımı (kokain, amfetamin)
Risk Faktörleri
- Yaş: Erkeklerde 45, kadınlarda 55 yaştan sonra
- Aile öyküsü
- Aşırı kilo ve obezite
- Hareketsiz yaşam
- Tuz tüketiminin fazla olması
- Potasyum eksikliği
- Aşırı alkol tüketimi
- Sigara
- Stres
- Diyabet
- Kronik böbrek hastalığı
Komplikasyonlar
- Kalp krizi ve inme
- Anevrizma
- Kalp yetmezliği
- Böbrek yetmezliği
- Görme kaybı (hipertansif retinopati)
- Bunama, demans riskinde artış
- Metabolik sendrom
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- Tansiyon ölçümünüz 180/120 mmHg üzerindeyse acilen başvurun
- Şiddetli baş ağrısı, göğüs ağrısı, nefes darlığı, görme bulanıklığı varsa
- Yüksek tansiyon tanısı aldıysanız her yıl düzenli kontrol
Tanı ve Tedavi
Tanı: Birden fazla ölçümde yüksek tansiyon saptanması ile konur. 24 saatlik tansiyon Holter testi yapılabilir.
Tedavi:
- Yaşam tarzı değişiklikleri ilk basamaktır
- İlaç tedavisi (ACE inhibitörleri, ARB'ler, kalsiyum kanal blokerleri, diüretikler, beta blokerler)
- İlaçlar genellikle ömür boyu kullanılır; doktor önerisi olmadan kesilmemelidir
Önleme
- Tuz tüketimini günde 5 gramın altına indirin
- Sağlıklı kilonuzu koruyun
- Haftada en az 150 dakika egzersiz yapın
- Bol meyve, sebze, tam tahıl tüketin (DASH diyeti)
- Alkolü sınırlayın
- Sigarayı bırakın
- Stresi yönetin
- Tansiyonunuzu evde düzenli ölçün