Genel Bakış
Hipotiroidi, tiroid bezinin yeterli miktarda tiroid hormonu (T3, T4) üretememesi durumudur. Tiroid hormonları metabolizma, enerji üretimi, kalp atışı, vücut ısısı gibi birçok hayati işlevi düzenler.
Türkiye'de yetişkin nüfusun yaklaşık %5-10'unda görülür; kadınlarda erkeklerden 5-8 kat daha sıktır. En sık nedeni Hashimoto tiroiditi adlı otoimmün hastalıktır.
Belirtiler
Belirtiler genellikle yavaş gelişir; aylar hatta yıllar içinde ortaya çıkar:
- Yorgunluk, halsizlik
- Soğuğa karşı dayanıksızlık, üşüme
- Açıklanamayan kilo alımı
- Kuru cilt, kuru saç, saç dökülmesi
- Kabızlık
- Kas ve eklem ağrıları
- Kaslarda zayıflık, krampler
- Yüzde şişlik, özellikle göz kapaklarında
- Kalın ve boğuk ses
- Düşük kalp hızı (bradikardi)
- Yoğun veya düzensiz adet kanaması
- Depresyon, ruh halinde değişiklik
- Hafıza ve konsantrasyon sorunları
- Yüksek kolesterol
- Kısırlık veya gebelik komplikasyonları
- Guatr (boyunda şişlik)
Nedenler
- Hashimoto tiroiditi (en yaygın neden, otoimmün)
- Tiroid cerrahisi
- Radyoaktif iyot tedavisi
- Boyuna radyoterapi
- İyot eksikliği (Türkiye'de iyotlu tuz kullanımıyla azaldı)
- Bazı ilaçlar: Lityum, amiodaron, interferon
- Doğumsal hipotiroidi
- Hipofiz veya hipotalamus hastalıkları (santral hipotiroidi)
- Gebelik sonrası tiroidit
Risk Faktörleri
- Kadın olmak
- 60 yaş ve üzeri olmak
- Aile öyküsü
- Otoimmün hastalık varlığı (Tip 1 diyabet, çölyak)
- Daha önce tiroid hastalığı veya cerrahisi
- Boyuna radyoterapi
- Gebelik veya son 6 ayda doğum
- Down sendromu, Turner sendromu
Komplikasyonlar
- Guatr (tiroid büyümesi)
- Kalp problemleri (kalp yetmezliği, perikardiyal efüzyon)
- Yüksek kolesterol
- Periferik nöropati
- Miksödem (çok ciddi vakalarda)
- Miksödem koması (acil, hayatı tehdit eder)
- Kısırlık, düşük
- Doğmamış bebekte beyin gelişim sorunları
- Yenidoğanda kretinizm
- Depresyon
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- Belirtilerden birkaçı varsa
- Yorgunluk, kilo alımı, kuru cilt, soğuk hissi sürüyorsa
- Boyunda şişlik fark ettiyseniz
- Ailede tiroid hastalığı öyküsü varsa
- Gebeyseniz veya gebelik planlıyorsanız
- Tiroid ilacı kullanıyorsanız düzenli kontrol şart
Tanı ve Tedavi
Tanı:
- TSH (yüksek bulunur, en duyarlı test)
- Serbest T4 (düşük)
- Anti-TPO ve anti-tiroglobulin antikorları (Hashimoto için)
- Tiroid ultrasonografisi
Tedavi:
- Levotiroksin (sentetik T4 hormonu) ile yerine koyma tedavisi
- Tablet aç karna, kahvaltıdan 30-60 dakika önce alınır
- Demir, kalsiyum, magnezyum içeren ilaç/takviyelerle aralıklı alınmalı
- Tedavi genellikle ömür boyu sürer
- Doz kişiye özeldir; düzenli TSH takibi ile ayarlanır
- 6-8 hafta arayla doz ayarı yapılır, sonra yılda 1-2 kez kontrol
- Gebelikte doz artırılması gerekebilir
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Yeterli iyot tüketin (iyotlu tuz kullanın)
- Selenyum, çinko ve D vitamini dengesine dikkat edin
- İlaçlarınızı düzenli kullanın, kendi kendinize kesmeyin
- Düzenli kan tahlili yaptırın
- Sigarayı bırakın
- Otoimmün hastalık öyküsü varsa daha sık tarama
- Gebelik planlıyorsanız önceden TSH ölçtürün
- Yenidoğan tarama testlerini aksatmayın (topuk kanı)