Hipotiroidi, tiroid bezinin yeterli miktarda tiroid hormonu (T3, T4) üretememesi durumudur. Tiroid hormonları metabolizma, enerji üretimi, kalp atışı, vücut ısısı gibi birçok hayati işlevi düzenler.
Türkiye'de yetişkin nüfusun yaklaşık %5-10'unda görülür; kadınlarda erkeklerden 5-8 kat daha sıktır. En sık nedeni Hashimoto tiroiditi adlı otoimmün hastalıktır.
Belirtiler
Belirtiler genellikle yavaş gelişir; aylar hatta yıllar içinde ortaya çıkar:
- Yorgunluk, halsizlik
- Soğuğa karşı dayanıksızlık, üşüme
- Açıklanamayan kilo alımı
- Kuru cilt, kuru saç, saç dökülmesi
- Kabızlık
- Kas ve eklem ağrıları
- Kaslarda zayıflık, krampler
- Yüzde şişlik, özellikle göz kapaklarında
- Kalın ve boğuk ses
- Düşük kalp hızı (bradikardi)
- Yoğun veya düzensiz adet kanaması
- Depresyon, ruh halinde değişiklik
- Hafıza ve konsantrasyon sorunları
- Yüksek kolesterol
- Kısırlık veya gebelik komplikasyonları
- Guatr (boyunda şişlik)
Nedenler
- Hashimoto tiroiditi (en yaygın neden, otoimmün)
- Tiroid cerrahisi
- Radyoaktif iyot tedavisi
- Boyuna radyoterapi
- İyot eksikliği (Türkiye'de iyotlu tuz kullanımıyla azaldı)
- Bazı ilaçlar: Lityum, amiodaron, interferon
- Doğumsal hipotiroidi
- Hipofiz veya hipotalamus hastalıkları (santral hipotiroidi)
- Gebelik sonrası tiroidit
Risk Faktörleri
- Kadın olmak
- 60 yaş ve üzeri olmak
- Aile öyküsü
- Otoimmün hastalık varlığı (Tip 1 diyabet, çölyak)
- Daha önce tiroid hastalığı veya cerrahisi
- Boyuna radyoterapi
- Gebelik veya son 6 ayda doğum
- Down sendromu, Turner sendromu
Komplikasyonlar
- Guatr (tiroid büyümesi)
- Kalp problemleri (kalp yetmezliği, perikardiyal efüzyon)
- Yüksek kolesterol
- Periferik nöropati
- Miksödem (çok ciddi vakalarda)
- Miksödem koması (acil, hayatı tehdit eder)
- Kısırlık, düşük
- Doğmamış bebekte beyin gelişim sorunları
- Yenidoğanda kretinizm
- Depresyon
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı
- Belirtilerden birkaçı varsa
- Yorgunluk, kilo alımı, kuru cilt, soğuk hissi sürüyorsa
- Boyunda şişlik fark ettiyseniz
- Ailede tiroid hastalığı öyküsü varsa
- Gebeyseniz veya gebelik planlıyorsanız
- Tiroid ilacı kullanıyorsanız düzenli kontrol şart
Tanı ve Tedavi
Tanı:
- TSH (yüksek bulunur, en duyarlı test)
- Serbest T4 (düşük)
- Anti-TPO ve anti-tiroglobulin antikorları (Hashimoto için)
- Tiroid ultrasonografisi
Tedavi:
- Levotiroksin (sentetik T4 hormonu) ile yerine koyma tedavisi
- Tablet aç karna, kahvaltıdan 30-60 dakika önce alınır
- Demir, kalsiyum, magnezyum içeren ilaç/takviyelerle aralıklı alınmalı
- Tedavi genellikle ömür boyu sürer
- Doz kişiye özeldir; düzenli TSH takibi ile ayarlanır
- 6-8 hafta arayla doz ayarı yapılır, sonra yılda 1-2 kez kontrol
- Gebelikte doz artırılması gerekebilir
Önleme ve Yaşam Tarzı
- Yeterli iyot tüketin (iyotlu tuz kullanın)
- Selenyum, çinko ve D vitamini dengesine dikkat edin
- İlaçlarınızı düzenli kullanın, kendi kendinize kesmeyin
- Düzenli kan tahlili yaptırın
- Sigarayı bırakın
- Otoimmün hastalık öyküsü varsa daha sık tarama
- Gebelik planlıyorsanız önceden TSH ölçtürün
- Yenidoğan tarama testlerini aksatmayın (topuk kanı)